draaischijftelefoons-vroeger-vijf-decennia

10 fameuze draaischijf telefoons van vroeger: een reis door zes decennia

Communicatie heeft altijd een cruciale rol gespeeld in de menselijke interactie. In deze reis door de tijd nemen we een boeiende duik in een bijzonder hoofdstuk van die geschiedenis: de opkomst en evolutie van draaischijf telefoons. Deze iconische apparaten vertellen niet alleen het verhaal van technologische vooruitgang, maar ook van maatschappelijke veranderingen, culturele verschuivingen en het menselijke streven naar verbondenheid.

Laten we nu eens een blik werpen op 10 opvallende draaischijftelefoons die gedurende zes decennia van de jaren ’30 tot de jaren ’80 werden geproduceerd. We verdelen ze in twee tijdperken: het tijdperk van de bakelieten telefoons en het tijdperk van de plastic telefoons.

Voor de het bakelieten tijdperk starten we in de jaren 30, waar alles begon, maar richten ons daarna voornamelijk op de ontwikkelingen in de jaren ’40 en ’50.

Tijdperk van bakelieten draaischijf telefoons

Al vanaf de jaren 30, maar ook tot ver in de jaren vijftig kwam bakeliet tot bloei als een populair materiaal, vooral in de wereld van telecommunicatie.

In een tijd waarin kosteneffectieve alternatieven voor materialen zoals ijzer hoog op prijs werden gesteld, bood bakeliet een aantrekkelijke oplossing voor de industrie.

1. PTT – Type 1931 Ericsson

Type 1931 van Ericsson wordt algemeen erkend als een vroeg en belangrijk model in de ontwikkeling van draaischijf telefoons. Het wordt vaak beschouwd als een mijlpaal in de telecommunicatiegeschiedenis vanwege zijn innovatieve ontwerp en functies.

Hoewel latere modellen mogelijk geavanceerder waren, was de Type 1931 Ericsson een pionier op dit gebied en legde het de basis voor de ontwikkeling van draaischijf telefoons die later in Europa en Nederland populair zouden worden.

Type 1931 Ericsson

De Tweede Wereldoorlog heeft een significante impact gehad op de ontwikkelingen in de telefonie. Tijdens de oorlog bracht de behoefte aan communicatie enorme technologische vooruitgang met zich mee, zoals verbeteringen in draadloze communicatie en de verspreiding van telefoonnetwerken voor militaire en civiele communicatie.

2. PTT – type 1949 Ericsson

De Ericsson Type 1949 is een bakelieten huistelefoon die in 1949 werd ontworpen door Harald Molander. Het was een enorm succes en werd in miljoenen exemplaren geproduceerd. De telefoon had een grote impact op de ontwikkeling van huistelefoons en inspireerde talloze andere ontwerpers.

De Type 1949 is nog steeds een geliefd object en is te vinden in musea en designcollecties over de hele wereld.

3. Bundespost – W48 (1950) Siemens

De Bundespost W48 Siemens was een bakelieten huistelefoon die in Nederland in de jaren 50 en 60 populair was. De telefoon was een symbool van Duitse degelijkheid en werd gewaardeerd om zijn robuuste constructie, functionele ontwerp en eenvoudige bediening.

Ondanks gevoeligheden rondom de nasleep van de Tweede Wereldoorlog, werd de W48 beschouwd als een kwalitatief hoogwaardige telefoon met een robuuste constructie en functioneel ontwerp, waardoor het een populaire keuze was voor mensen die op zoek waren naar betrouwbare telecommunicatieapparatuur. Hoewel het geen standaardtelefoon was van de Nederlandse PTT, kon het wel worden aangeschaft via de PTT of bij elektronicawinkels.

4. PTT – Type 1951 (Ericsson)

In de nasleep van de Tweede Wereldoorlog, een tijd van wederopbouw en vernieuwing, legde de PTT (Posterijen, Telegrafie en Telefonie) in Nederland in 1951 een nieuwe standaard vast voor telefoontoestellen: de Norm 51.

Het type 1951 van Ericsson was het eerste toestel dat voldeed aan de PTT Norm ’51, geïntroduceerd in 1951. Het model lijkt verder nog behoorlijk op zijn voorgangers, het type 1949 en type 1931.

5. PTT – Type 1954 (Standard Electric/NSEM)

Type 1954 is een bakelieten huistelefoon die in 1954 werd ontworpen door Standard Electric (later bekend als NSEM) in opdracht van de PTT. De telefoon was een Norm 51 toestel, wat betekende dat het voldeed aan de technische en functionele eisen die de PTT stelde aan telefoons in het Nederlandse telefoonnetwerk.

De Type 1954 was een populaire telefoon in Nederland. De telefoon was geliefd vanwege zijn mooie design, gebruiksgemak en betrouwbaarheid. De Type 1954 was een symbool van de vooruitgang in de telecommunicatie in de jaren 50.

6. PTT – Type 1955 (Heemaf)

In 1955 introduceerde de Hengelosche Electrische en Mechanische Apparaten Fabriek ( afgekort Heemaf) haar nieuw ontworpen Norm 51 telefoon, als laatste van de drie Nederlandse fabrikanten. Deze Heemaf type 1955 was was de voorloper van de T65, en ontworpen door Gerard (ook wel Gerrit) Kiljan, grafisch- en industrieel ontwerper.

En alhoewel niet rood – werd dit toestel in het buitenland soms ook wel de ‘Bat Phone‘ of Batman telefoon genoemd vanwege zijn opvallende uiterlijk, en is de enige draaischijf telefoon die volledig in Nederland is ontworpen en gefabriceerd door de PTT.


Tot nu toe hebben we teruggeblikt op de eerste drie decennia (’30-’50), voornamelijk gekenmerkt door het tijdperk van de bakelieten telefoons. Vanaf de jaren zestig vond er echter een groeiende uitwisseling van technologische kennis plaats tussen verschillende landen. Dit leidde tot versnelde ontwikkelingen en modernisering in de telecommunicatiesector, met de overgang naar elektronische schakelingen en de introductie van nieuwe materialen als belangrijke mijlpalen.

We belichten nu de volgende fase van ontwikkelingen in de tumultueuze jaren ’60, ’70 en ’80.

Tijdperk van plastic draaischijf telefoons

In de nasleep van de Tweede Wereldoorlog kwamen de meeste telefoonfabrikanten in de jaren zestig met een nieuwe stap voorwaarts met de introductie van de ABS-kunststoffen (Acrylonitril-Butadieen-Styreen), of kortweg plastic! Het bood voordelen zoals lichtgewicht constructie, gemakkelijkere productie en meer ontwerpmogelijkheden, waardoor fabrikanten nieuwe ontwerpen konden verkennen en telefoons konden produceren met meer kleurdiepte en een moderner uiterlijk.

Deze veranderingen werden versterkt door de invloed van Amerikaanse telefoonontwerpen en technologieën, die na de oorlog steeds meer internationaal werden overgenomen. Amerikaanse televisieshows en films toonden vaak de nieuwste telefoonmodellen, die het publiek over de hele wereld inspireerden en beïnvloedden.

In reactie hierop introduceerden telecommunicatiebedrijven nieuwe standaardtelefoons met plastic behuizingen en verbeterde functionaliteit. Deze nieuwe telefoons waren vaak lichter, compacter en kleurrijker dan hun bakelieten voorgangers, en boden functies zoals draaischijven met een soepelere bediening en anti-in-de-knoop rakende hoornkabel. We gaan verder met de jaren ’60, ’70 en ’80.

7. PTT – T65 (1965)

De T65 was de standaard analoge telefoontoestel voor het Openbaar Schakelnet (PSTN) in Nederland, geïntroduceerd in 1965 door de Nederlandse PTT (nu: KPN), als opvolger van de oude zwarte bakelieten telefoons. Het werd ontwikkeld door PTT in samenwerking met de Duitse fabrikant Krone. Net als zijn voorgangers werd het aanvankelijk nog steeds bediend met een draaischijf. (in 1974 werd de De T65 met druktoetsen op de markt gebracht als T65-TDK ’toon druktoets keuze’, maar die valt buiten de scope van dit blog)

De letter ‘T’ vertegenwoordigt een tafeltoestel, terwijl ’65’ verwijst naar het jaar waarin het werd geïntroduceerd. De PTT T65 werd vanaf oktober 1965 tot en met december 1987 via de PTT aan haar abonnees geleverd. Voor veel mensen was dit toestel hun eerste telefoon. De standaardkleur voor dit huurtoestel was grijs met crème accenten, zoals hierboven afgebeeld. Later konden gekleurde telefoons ook tegen een meerprijs worden verkregen.

PTT draaischijf telefoon T65

Er zijn miljoenen exemplaren geproduceerd door verschillende fabrikanten: Krone, Ericsson, Heemaf, Standard Electric (later NSEM). De T65 is nog steeds een geliefd object en is te vinden in menig museum en designcollectie. De telefoon is een blijvende herinnering aan een tijdperk van innovatie en optimisme.


Overigens was de PTT in Nederland niet de eerste met zo’n standaard (plastic) telefoon. in verschillende landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk, begonnen telecommunicatiebedrijven te experimenteren met nieuwe materialen en ontwerpen om telefoons te produceren die lichter, goedkoper en esthetisch aantrekkelijker waren. Dit leidde tot de opkomst van de standaard plastic telefoons in de jaren 60 en 70.

De GPO 700-serie was het antwoord van de GPO (verenigd koninkrijk) op de publieke vraag, aangewakkerd door Amerikaanse televisieshows, naar een modern ontwerp met een spiraalvormige, anti-in-de-knoop rakende hoornkabel. De Telefoon nr. 706 was een openbaring toen het voor het eerst werd uitgebracht in 1959.

Het FeTAp 61 standaard telefoontoestel van de (West)Duitse Bundespost werd ingevoerd in 1961. Bijgenaamde der graue Maus (voor de grijze versie natuurlijk) volgde dit toestel de bakelieten W48 op, die sinds eind jaren 40 het standaard toestel was geweest. De subtiele gelijkenis tussen de Duitse FeTAp 61 en onze eigen Hollandse T65 is opmerkelijk, vind je niet?

De Socotel S63 (geïntroduceerd in 1963) was de standaardtelefoon in Frankrijk van de jaren 1960 en hedendaags met onze Nederlandse T65. Het werd ontworpen door het Centre national d’études des télécommunications als vervanging voor de PTT 24 en de U43.

8. PTT – T65 de Luxe (1974-1987)

Vanaf 1974 kunnen telefoon abonnees het welbekende T65-toestel in een vijftal kleuren aanschaffen: De “T65 de Luxe” in robijnrood, oranje, smaragdgroen, ivoorwit, azuurblauw, mokka-bruin en later ook nog ‘ebbenhout’-zwart en ivoor-wit.

9. PTT – T65 Delft (1985)

In 1985 introduceerde de PTT een fraai transparant toestel, de Delft. Oorspronkelijk waren ze alleen beschikbaar in doorschijnend wit, maar later werden ook neonrood en fluoriserend geel toegevoegd.

10. PTT – T65 de Luxe / zwart (1986)

Zeer zeldzaam en gewild bij Nederlandse telefoonverzamelaars is de zwarte T65, die als een witte raaf wordt beschouwd onder de T65 de Luxe-modellen. Er zijn er maar weinig van geproduceerd en er is weinig informatie over beschikbaar.


Met het einde van de jaren 80 kwam het tijdperk van de draaischijf telefoons ten einde, terwijl de technologie evolueerde naar het digitale tijdperk met de komst van druktoets- en later draadloze- en mobiele telefoons.

Desondanks blijven draaischijf telefoons een iconisch symbool van een tijdperk waarin communicatie nog langzaam en tastbaar was. Hun nostalgische charme en betrouwbare werking blijven herinneringen oproepen aan vervlogen dagen.

Hoewel ze nu misschien slechts museumstukken zijn, verdienen deze telefoons nog steeds een speciale plaats in ons collectieve geheugen als pioniers van de telecommunicatie. Laat ons koesteren wat eens was, terwijl we voortgaan naar de toekomst van communicatie.

Welke herinneringen heb jij aan deze oude draaischijf telefoons? (deel het in de reacties onderaan dit blog)

Thumbnail fotocredits: Nostalgify.nl/gemaakt met Canva/DALL-E

Delen, graag!
Mark van Soomeren
Mark van Soomeren

Ik ben Mark van Soomeren, oprichter, beeldredacteur en blogger bij Nostalgify. Ik ben een Storyteller, Nostalgist, Erfgoed- en Vintage-liefhebber. Samen met Suus van Soomeren koesteren wij onze liefde voor de jaren '50, '60, '70, '80 en '90 en onze missie is om die nostalgische gevoelens van vroeger te delen.

Vind je onze content leuk, steun ons dan via deze pagina

Deel, like, abonneer - bedankt! 😊💥🚀

Artikelen: 18

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *