geschiedenis-zoekmachines-1990-2000

De geschiedenis van het fenomeen: zoekmachines

Welkom op de digitale snelweg van de jaren ’90, een periode waarin het begrip ‘browsen’ zijn weg vond naar ons dagelijks bestaan, met name vanaf ongeveer 1995. De geboorte van de zoekmachine was een sleutelmoment in de geschiedenis van het internet, waardoor het wereldwijde web transformeerde van een niche-netwerk voor academici en militairen naar een essentiële tool voor miljoenen mensen.

In de vroege jaren van het internet (1990-1994), voordat echte zoekmachines werden ontwikkeld, waren er voornamelijk digitale directories, ook wel bekend als webdirectories. Deze functioneerden als handmatig samengestelde lijsten, vergelijkbaar met een encyclopedie, waar websites georganiseerd werden in categorieën en subcategorieën op basis van hun inhoud. Deze directories boden gebruikers een gestructureerde manier om informatie te vinden, maar misten de dynamische zoekfunctionaliteit van latere zoekmachines (Google, Bing, etc.) zoals we die vandaag de dag kennen.

De introductie van automatische webcrawlers, die begon met zoekmachines zoals Lycos (1994) en later meer geavanceerd werd met AltaVista (1995), betekende een significante verschuiving. Deze technologie maakte gebruik van bots die het web systematisch ‘crawlen’ of doorzoeken, waardoor een automatische index van webpagina’s werd opgebouwd. Dit proces maakte het mogelijk om razendsnel enorme hoeveelheden gegevens te verwerken en te indexeren, waardoor de zoekresultaten zowel uitgebreider als actueler werden.


In deze blog verkennen we 10 iconische zoekmachines die furore maakten tijdens de spannende laatste decennia van de 20e eeuw. Elk van deze pioniers heeft op unieke wijze bijgedragen aan de manier waarop wij het internet verkennen, en heeft het digitale landschap voorgoed veranderd.

1. Archie (1990)

Archie wordt over het algemeen beschouwd als de eerste zoekmachine in de zin zoals we dat vandaag de dag kennen, ook wel de oervader van alle zoekmachines. Archie, pionierde in 1990 als een manier om FTP-archieven te indexeren, zodat mensen konden zoeken naar specifieke bestanden. Dit was een revolutionaire stap, omdat het de eerste tool was die een index creëerde van bestanden die beschikbaar waren op internet, iets wat later door andere zoekmachines werd overgenomen en verder ontwikkeld.

Hoewel het primair gericht was op het indexeren van FTP-sites in plaats van webpagina’s (het web zoals we dat nu kennen bestond toen nog niet echt), was het een belangrijke voorloper van de hedendaagse zoekmachines. Archie doorzocht bestandslijsten op FTP-servers en maakte het mogelijk voor gebruikers om bestanden te vinden door te zoeken op naam, wat de basis legde voor latere ontwikkelingen in zoektechnologieën.

Hoewel Archie een belangrijke rol speelde in de vroege dagen van het internet door het toegankelijker te maken, is het met de komst van modernere en krachtigere zoektechnologieën zoals Google en anderen, in onbruik geraakt. Archie-servers zijn uiteindelijk offline gehaald en de service is gestopt.


Het internet zoals we dat nu kennen, met het World Wide Web (WWW), begon zijn vorm aan te nemen in 1989. De uitvinding van het World Wide Web wordt toegeschreven aan Sir Tim Berners-Lee, een Britse computerwetenschapper die destijds werkte bij CERN (het Europese Laboratorium voor Deeltjesfysica) in Zwitserland.

Berners-Lee presenteerde het idee van het WWW als een manier om informatie toegankelijk te maken en te delen via hyperlinks in een netwerk van documenten. In 1990 schreef hij de eerste webbrowser en webserver software, en in 1991 werd het World Wide Web officieel gelanceerd en toegankelijk voor het publiek.

Deze ontwikkeling revolutioneerde de manier waarop informatie wordt gedeeld en doorzocht, en vormde de basis voor de enorme groei van het internet in de daaropvolgende jaren. Het idee van een open en universeel toegankelijk netwerk heeft sindsdien een onuitwisbare impact gehad op de samenleving en de wereldeconomie.

2. Yahoo! Search (1994)

In 1994 lanceerden Jerry Yang en David Filo Yahoo!, dat begon als een directory van andere websites, georganiseerd in een hiërarchie van onderwerpen. In tegenstelling tot Archie, die alleen FTP-sites doorzocht, bood Yahoo! een manier om door een veel breder scala van pagina’s te bladeren, wat de basis legde voor latere zoekalgoritmen.

Hoewel Yahoo! in 1994 dus begon als slechts een directory, begon het al snel daarna functies van een zoekmachine te integreren. In 1995 lanceerde Yahoo! een eigen zoekmachine functie die het mogelijk maakte om door de directory en het bredere web te zoeken. Dit was een aanvulling op de oorspronkelijke directory-structuur.

In 2000 sloot Yahoo! een overeenkomst met Google, waardoor de zoekresultaten van Yahoo! werden aangedreven door Google’s zoekmachine. Dit betekende dat wanneer gebruikers een zoekopdracht uitvoerden op Yahoo!, de resultaten eigenlijk afkomstig waren van Google’s zoekalgoritmen en databases. Dit was een belangrijk partnerschap, want het verhoogde de kwaliteit van de zoekresultaten van Yahoo! aanzienlijk.

In 2004 besloot Yahoo! echter om deze afhankelijkheid van Google te beëindigen en lanceerde zijn eigen zoektechnologie, gebaseerd op de overname van Inktomi in 2002, en andere overnames zoals AltaVista en AlltheWeb. Dit markeerde een belangrijke stap in Yahoo!’s evolutie van een web directory naar een volwaardige zoekmachine met eigen zoektechnologie.

Het uitroepteken achter de naam van Yahoo , opgericht in 1994 als “Jerry and David’s Guide to the World Wide Web” voordat het werd omgedoopt tot “Yahoo!“, symboliseerde enthousiasme en speelsheid. Dit was een bewuste keuze om het merk toegankelijk en vriendelijk te maken, en om het te onderscheiden van meer technisch ogende concurrenten.

3. Lycos (1994)

Lycos was een van de eerste zoekmachines die een grote index van het web bood en een belangrijke speler werd in de jaren ’90.

lycos

Gestart in hetzelfde jaar als Yahoo, richtte Lycos zich op het bieden van een uitgebreide catalogus van webpagina’s, samen met relevante zoekresultaten. Als één van de eerste die het concept van “spidering” gebruikte (waarbij een bot automatisch het web doorzoekt en informatie indexeert), legde Lycos de basis voor complexere zoektechnieken die later door anderen, zoals Google, werden verfijnd.

4. Altavista (1995)

Altavista was inderdaad een van de populairste zoekmachines wereldwijd kort na zijn introductie in 1995, zo ook in Nederland. Altavista werd gelanceerd door DEC (Digital Equipment Corporation), werd snel populair vanwege zijn vermogen om natuurlijke taal te begrijpen en zeer snelle zoekresultaten te leveren.

altavistasearch

Altavista introduceerde ook geavanceerde technieken voor het zoeken van afbeeldingen, video’s en nieuws, die later door anderen zoals Google en MSN Search werden overgenomen.

In 2003 werd AltaVista overgenomen door Yahoo en uiteindelijk, in 2013, werd de zoekmachine definitief uitgeschakeld en werden de gebruikers doorverwezen naar Yahoo Search. De afsluiting van AltaVista markeerde het einde van een van de pioniers van de zoekmachinetechnologie op het internet.

5. Infoseek (1995)

Infoseek onderscheidde zich door gebruikers de mogelijkheid te bieden om zoekresultaten te filteren op basis van datum en door directe integratie met Microsoft’s Internet Explorer. Dit zorgde voor een meer naadloze zoekervaring die gebruikers van latere zoekmachines, zoals Google en MSN Search, zouden gaan verwachten.

infoseek search

Infoseek werd later (1999) Go.com, onderdeel van het Go Network van The Walt Disney Company.

6. AskJeeves (1996)

AskJeeves, nu bekend als Ask.com, introduceerde een uniek concept: gebruikers konden vragen stellen in natuurlijke taal, waarop de zoekmachine een antwoord zou proberen te vinden. Dit menselijke element werd een grote hit en heeft de manier waarop zoekmachines omgaan met query’s in natuurlijke taal beïnvloed, iets wat ook terug te zien is in latere ontwikkelingen bij andere zoekdiensten.

AskJeeves search

Bij Ask Jeeves stond “Jeeves” voor de fictieve butler uit de boeken van P.G. Wodehouse, een personage dat bekend stond om zijn intelligente, attente en efficiënte manier om problemen op te lossen.

De transitie van AskJeeves naar Ask.com vond plaats in 2005. Dit was deel van een bredere herpositionering en rebranding van het bedrijf om zich meer te richten op een zuiver zoekmachine-formaat in plaats van alleen vragen te beantwoorden. De naamsverandering weerspiegelde ook een verschuiving naar een meer gestroomlijnde en minder gepersonaliseerde zoekervaring, wat beter aansloot bij andere grote zoekmachines zoals Google en Yahoo.

7. HotBot (1996)

HotBot was populair vanwege zijn uitgebreide indexeringsopties en aangepaste zoekmogelijkheden. Gelanceerd door Wired Magazine, bood HotBot superieure zoekresultaten met behulp van technologie van Inktomi en later Lycos. Het stond ook bekend om zijn privacy-opties en aanpassingsvermogen, wat het een favoriet maakte onder de meer technische internetgebruikers.

hotbot-search-engine

HotBot, werd in de loop van de tijd verschillende keren opnieuw gelanceerd. Een van de meest opmerkelijke herlanceringen vond plaats in 2002. Tijdens deze herlancering transformeerde HotBot van een standaard zoekmachine naar een dienst die meer privacy-georiënteerde zoekmogelijkheden bood en verschillende zoekmachinetechnologieën integreerde. Deze herlancering was een poging om zich te onderscheiden in een steeds competitiever wordende markt, gedomineerd door spelers als Google en Yahoo.

De meest recente grote herlancering van HotBot vond plaats in 2012. Deze herlancering positioneerde HotBot als een privacy-gerichte zoekmachine, waarbij de nadruk lag op het bieden van veilig zoeken zonder het opslaan van gebruikersinformatie of zoekgeschiedenis. De zoekmachine werd aangepast met een moderner ontwerp en de nadruk lag op het beschermen van de privacy van de gebruiker, een steeds belangrijker wordend thema in de online wereld. Deze strategische verschuiving weerspiegelt een algemene trend onder zoekmachines en andere online diensten om meer aandacht te besteden aan privacy en gegevensbeveiliging.

8. Ilse (1996)

Ilse is de eerste Nederlandse zoekmachine op het internet. De website kwam op 22 februari 1996 online en de naam was oorspronkelijk een acroniem voor InterLink Search Engine. Wiebe Weikamp begon als 20-jarige informaticastudent aan de Hogeschool Eindhoven, aan een zoekmachine die hij samen met Merien ten Houten en Robert Klep maakte.

Ilse bood een lokaal alternatief dat zich specifiek richtte op Nederlandstalige inhoud, iets wat door de andere grote zoekmachines vaak over het hoofd werd gezien. Dit maakte Ilse enorm populair in Nederland, vergelijkbaar met regionale voorkeuren die later meer algemeen zouden worden in zoektechnologie.

Ilse-zoekmachine

Ilse was een tijd lang de populairste zoekmachine in Nederland voordat Google dominant werd.

TV-reclame uit 1998

In 2014 werd Ilse overgenomen door bedrijf Ben en geïntegreerd in de ilse Startpagina.nl website.

De zoekfunctionaliteit van Ilse is dus nog steeds beschikbaar via ilse Startpagina.nl, maar het is niet langer een op zichzelf staande zoekmachine. Gebruikers kunnen op ilse Startpagina.nl zoeken via de zoekbalk op de startpagina, of door te klikken op een van de gecategoriseerde links.

9. MSN Search / Live Search / Bing (1998)

MSN Search, gelanceerd door Microsoft, integreerde diep met andere Microsoft-producten en bood een strakke integratie met Windows. Het gebruikte in eerste instantie zoekresultaten van andere zoekmachines zoals Inktomi, en ontwikkelde later zijn eigen zoektechnologie, die uiteindelijk leidde tot de creatie van Bing in 1998.

Deze zoekmachine was ontworpen om te concurreren met de andere grote namen zoals Google en Yahoo!. Net als deze andere zoekmachines, was MSN Search wereldwijd beschikbaar en dus ook toegankelijk en gebruikt in Nederland.

MSN-zoekmachine

Ondanks de ontwikkeling en evolutie van Microsoft’s eigen zoekdiensten, bleef Google Search de standaard zoekmachine in Internet Explorer tot ongeveer 2006. In dat jaar, na de lancering van Windows Live Search, begon Microsoft actief hun eigen zoekdienst te promoten binnen Internet Explorer. Deze verandering werd deels ingevoerd met de introductie van Internet Explorer 7, waarin Windows Live Search (later omgedoopt tot Bing) steeds prominenter werd als de standaard zoekmachine.

De volledige overstap naar Bing als de standaard zoekmachine in Internet Explorer vond echter plaats na de lancering van Bing in 2009. Dit markeerde een significante verschuiving, waarbij Microsoft stopte met het gebruik van Google als de standaard zoekmachine en volledig overstapte op hun eigen zoekdienst, Bing, om zo hun eigen technologieën en diensten binnen het Microsoft-ecosysteem verder te integreren en te promoten.

10. Google Search (1998)

Google begon snel terrein te winnen als de meest gebruikte zoekmachine kort na de lancering in 1998. De doorbraak kwam echter voornamelijk rond 2000, toen Google werd gekozen als de standaard zoekmachine in de Internet Explorer-browser door een deal met Microsoft. Deze samenwerking gaf Google een aanzienlijk groter bereik en zichtbaarheid bij internetgebruikers die Microsoft’s browsers gebruikten. Deze samenwerking duurde tot Microsoft zijn eigen zoekmachine, Bing, lanceerde in juni 2009

google-search

De populariteit van Google bleef groeien vanwege de efficiëntie en relevantie van de zoekresultaten, mede dankzij het revolutionaire PageRank-algoritme dat de relevantie van webpagina’s bepaalde op basis van de kwaliteit en structuur van links naar die pagina’s. Deze technologische superioriteit, gecombineerd met een schone, gebruiksvriendelijke interface, maakte Google al snel de favoriete keuze voor internetgebruikers wereldwijd.

In 2004 versterkte Google zijn positie verder door de lancering van Google Toolbar, een browser toolbar die gebruikers directe toegang gaf tot Google-zoekfuncties vanuit hun browser, ongeacht welke site ze bezochten. Dit was voordat Google Chrome in 2008 werd gelanceerd.

Tegen de tijd dat Google Chrome werd gelanceerd, had Google al een dominante positie in de zoekmachinemarkt, onafhankelijk van de browser die mensen gebruikten. De introductie van Chrome versterkte deze positie nog verder door een naadloze integratie van Google’s zoek- en webtechnologieën in een snelle en innovatieve browser.

Net als Yahoo!, heeft Google! heeft op een vergelijkbare manier soms een uitroepteken gebruikt in de branding “Google!” in sommige van zijn vroege promotiematerialen. Dit gebruik weerspiegelde een vergelijkbare wens om als energiek, innovatief en benaderbaar over te komen.

Alles nog bestaande/werkende zoekmachine op een rijtje:
1. Archie (bestaat niet meer)
2. Yahoo! https://www.yahoo.com/
3. Lycos https://www.lycos.com/
4. Alta Vista (2003 overgenomen door Yahoo / 2013 offline)
5. Infoseek (1999 onderdeel van Go-Netwerk, van Walt Disney)
6. Ask Jeeves (transitie naar Ask.com in 2005)
7. HotBot (herlancering HotBot in 2012)
8. Ilse (2014 onderdeel van Startpagina.nl)
9. MSN/Live Search/Bing
10 Google! https://www.google.com/

Bronnen:
https://en.wikipedia.org/wiki/Timeline_of_web_search_engines

Delen, graag!
Mark van Soomeren
Mark van Soomeren

Ik ben Mark van Soomeren, oprichter, beeldredacteur en blogger bij Nostalgify. Ik ben een Storyteller, Nostalgist, Erfgoed- en Vintage-liefhebber. Samen met Suus van Soomeren koesteren wij onze liefde voor de jaren '50, '60, '70, '80 en '90 en onze missie is om die nostalgische gevoelens van vroeger te delen.

Vind je onze content leuk, steun ons dan via deze pagina

Deel, like, abonneer - bedankt! 😊💥🚀

Artikelen: 18

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *